Umowa zlecenie w 2026 roku – składki, podatek, prawa i porównanie z umową o pracę oraz umową o dzieło

Umowa zlecenie – co to jest w skrócie

Umowa zlecenie to umowa cywilnoprawna, w której zobowiązujesz się do starannego wykonywania określonych czynności – np. obsługi klientów, prowadzenia zajęć, pracy na magazynie w sezonie – a zleceniodawca płaci Ci wynagrodzenie. Reguluje ją Kodeks cywilny (art. 734 i kolejne), a nie Kodeks pracy, więc nie daje płatnego urlopu, okresu wypowiedzenia ani ochrony przed zwolnieniem. W zamian jest bardziej elastyczna, a dla uczniów i studentów do 26 lat często oznacza brak składek i podatku.

Poniżej porównujemy zlecenie z umową o pracę i umową o dzieło, podajemy zasady składek ZUS i PIT na 2026 rok, minimalną stawkę godzinową oraz nowe zasady wliczania zlecenia do stażu pracy.

Umowa zlecenie a umowa o pracę i umowa o dzieło – porównanie

Kwoty minimalne: 4806 zł brutto miesięcznie i 31,40 zł brutto za godzinę ustaliło rozporządzenie Rady Ministrów na 2026 rok. Ile wynosi to na rękę na etacie, liczymy w tekście o płacy minimalnej netto.

Składki ZUS od umowy zlecenia w 2026 roku

Według biznes.gov.pl od zlecenia jako jedynego źródła przychodu płaci się obowiązkowe składki emerytalną, rentową, wypadkową i zdrowotną (plus Fundusz Pracy i FGŚP po stronie zleceniodawcy), a składka chorobowa jest dobrowolna. Najważniejsze wyjątki:

• Uczeń lub student do 26 lat – ze zlecenia nie płaci się składek społecznych ani zdrowotnej. Status musi trwać przez cały okres umowy. Doktoranci i słuchacze studiów podyplomowych nie są w tym rozumieniu studentami.
• Etat i zlecenie u różnych firm – jeśli z umowy o pracę masz co najmniej minimalne wynagrodzenie, ze zlecenia płaci się obowiązkowo tylko składkę zdrowotną.
• Kilka zleceń – składki społeczne płaci się z jednej umowy (wcześniejszej lub wybranej); pozostałe mogą być z nich zwolnione, jeśli z tej pierwszej podstawa wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie (4806 zł w 2026 r.). Zdrowotna jest naliczana z każdej umowy.
• Działalność gospodarcza i zlecenie – przy składkach firmowych od podstawy co najmniej 60% przeciętnego wynagrodzenia ze zlecenia płacisz tylko zdrowotną; przy preferencyjnym ZUS – społeczne i zdrowotną.
• Zlecenie z własnym pracodawcą (albo praca na jego rzecz w ramach umowy z inną firmą) – oskładkowanie jak przy etacie, bez względu na wiek i status studenta.

Szczegóły zbiegu tytułów opisuje biznes.gov.pl.

Podatek od umowy zlecenia

• Zaliczka na PIT wynosi 12% (pierwszy próg skali), a koszty uzyskania przychodu to 20% przychodu pomniejszonego o składki społeczne.
• 50% kosztów stosuje się do wynagrodzenia za utwory w rozumieniu prawa autorskiego, np. kod, grafikę, teksty – łącznie z innymi kosztami autorskimi nie więcej niż 120 000 zł w roku.
• Osoby do 26 lat nie płacą PIT od przychodów ze zlecenia do 85 528 zł rocznie – to ulga dla młodych, która obejmuje zlecenie, ale nie dzieło.
• Małe umowy do 200 zł z osobą, która nie jest pracownikiem firmy, są opodatkowane zryczałtowanym podatkiem 12% bez kosztów, niezależnie od wieku.

Ile zostanie Ci na rękę przy konkretnej kwocie, sprawdzisz w kalkulatorze wynagrodzeń.

Minimalna stawka godzinowa i ewidencja godzin

W 2026 roku za każdą godzinę wykonywania zlecenia należy się co najmniej 31,40 zł brutto. Umowa powinna określać sposób potwierdzania liczby godzin – np. ewidencję podpisywaną przez obie strony lub potwierdzenie mailowe. Wynagrodzenie wypłaca się co najmniej raz w miesiącu, jeśli zlecenie trwa dłużej niż miesiąc. Stawka minimalna nie obowiązuje przy umowie o dzieło.

Zlecenie wlicza się do stażu pracy – nowe zasady od 2026 r.

Ustawa z 26 września 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1423) dodała do Kodeksu pracy art. 302¹. Do okresu zatrudnienia – od którego zależą m.in. wymiar urlopu, dodatki stażowe czy okres wypowiedzenia – wlicza się teraz także okresy:

• wykonywania umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, w których podlegałeś ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 302¹ § 2);
• udokumentowane okresy zlecenia, w których nie podlegałeś tym ubezpieczeniom na podstawie odrębnych przepisów – np. jako uczeń lub student do 26 lat (§ 3);
• prowadzenia działalności gospodarczej, za które opłacono składki;
• udokumentowanej pracy zarobkowej za granicą.

Terminy: u pracodawców z sektora finansów publicznych zasady działają od 1 stycznia 2026 r., u pozostałych – od 1 maja 2026 r. Okresy z ubezpieczeniem potwierdza zaświadczenie z ZUS, okresy bez ubezpieczenia trzeba udokumentować w inny sposób (np. umową i rachunkami), a osoby zatrudnione w dniu startu przepisów mają 24 miesiące na ich udokumentowanie. Przy okresie wypowiedzenia u konkretnego pracodawcy liczą się tylko te okresy zlecenia, w których pracowałeś na jego rzecz – piszemy o tym w poradniku wypowiedzenie umowy o pracę.

Umowa o dzieło – kiedy ma sens

Umowa o dzieło (art. 627 Kodeksu cywilnego) dotyczy konkretnego rezultatu: aplikacji, strony internetowej, projektu graficznego, tłumaczenia, artykułu. Wykonawca odpowiada za efekt, a nie za samo wykonywanie czynności.

• Składki: co do zasady brak. Wyjątek – umowa z własnym pracodawcą albo praca na jego rzecz; wtedy dzieło jest oskładkowane jak etat.
• Zgłoszenie do ZUS: firma, która zawiera umowę o dzieło z osobą spoza swoich pracowników, zgłasza ją do ZUS w ciągu 7 dni (dotyczy umów od 2021 r.).
• PIT: 12% zaliczki, koszty 20% albo 50% przy prawach autorskich; ulga dla młodych nie obejmuje dzieła.
• Ryzyko: jeśli „dzieło” to w praktyce powtarzalne czynności (np. codzienna obsługa klientów), ZUS może uznać umowę za zlecenie i naliczyć składki.

W IT umowa o dzieło bywa stosowana przy jednorazowych projektach, np. stronie dla klienta. Przy stałej współpracy częściej wybiera się umowę B2B lub etat – a o łączeniu różnych form piszemy w przewodniku freelance w IT.

Wady i zalety umowy zlecenia

Zlecenie zamiast etatu – kiedy to niezgodne z prawem

Art. 22 § 1² Kodeksu pracy zabrania zastępowania umowy o pracę umową cywilnoprawną, jeśli praca jest wykonywana w warunkach stosunku pracy: pod kierownictwem, w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, za wynagrodzeniem. Nazwa umowy nie ma znaczenia. Możesz wystąpić do sądu pracy o ustalenie istnienia stosunku pracy, a od 8 lipca 2026 r. okręgowy inspektor pracy może w takiej sprawie wydać decyzję – szczegóły w poradniku o umowie B2B i zmianach w PIP.

Pierwsza praca na zleceniu?

Umowy zlecenia to częsta forma pierwszej pracy i stażu. Oferty dla osób na starcie znajdziesz w kategoriach praca bez doświadczenia i praca junior. Zanim aplikujesz, przygotuj pierwsze CV albo załóż profil kandydata – Twoje dane kontaktowe nie są publiczne, a firma prosi o kontakt przez LITJobs.

Chcesz zamienić dorywcze zlecenia na etat w IT? LearnIT prowadzi kursy IT na żywo online z certyfikatem, a osoby pracujące i zarejestrowane w urzędzie pracy mogą sprawdzić możliwe dofinansowanie. Zapytaj o kurs:

Ten poradnik ma charakter informacyjny. W sprawach indywidualnych, np. przy kilku umowach jednocześnie, skonsultuj się z księgowym, ZUS lub Zieloną Linią.